Dümew sanjymynyň çagalarda nädip narcolepsiýa sebäp bolandygyny: Awtoimmun keseliniň ýüze çykmagy
Dümew sanjymynyň çagalarda nädip narcolepsiýa sebäp bolandygyny: Awtoimmun keseliniň ýüze çykmagy
Anonim

2009-njy ýylyň aprel aýydy we doňuz dümewi planetany gorkuzýardy.

Meksikada doglan H1N1 gripp pandemiýasy esasanam çagalary we ýetginjekleri nyşana alýandygy sebäpli alada goýýardy. Bäş aýdan soň, H1N1 sanjymy Pandemrix Europeanewropa Komissiýasy tarapyndan tassyklanylanda we Bütindünýä Saglyk Guramasy tarapyndan goldanylanda, dünýäniň köp bölegi ýeňillik aldy.

Emma Şwesiýada sanjymyň çagalarda duýdansyz uky bozulmagyna - narcolepsiýa sebäp bolýandygy baradaky habarlar peýda bolup başlady. Bu talaplar ahyrsoňy 2011-nji ýylyň tomsunda tassyklandy.

Indi Stenford uniwersitetiniň geçiren täze gözleginde sanjymyň adam immunitetiniň bir agzasy CD4 T-öýjükleri oýanyşy kadalaşdyrýan beýni öýjükleriniň bir toparyny ýok etmek üçin bulaşdyrýandygy görkezilýär.

Stenfordyň psihiatriýa we özüni alyp baryş ylymlarynyň professory, uly ýazyjy doktor Emmanuel Mignot: "Adamlar beýniniň awtoimmun kesellerinden birneme immunitetlidigini köpden bäri pikir edip gelýärler" -diýdi. "Thisöne munuň nädogrydygyny öwrenýäris."

Narkolepsi döredýän sanjym däl-de, derman serişdesiniň esaslanýan dümew wirusy.

Dümew wirusynyň bir böleginiň beýnide gipokretin diýilýän gyjyndyryjy belogy aňladýandygyny, narkolepsiýa wagtynda ýitirilen öýjügiň bir görnüşidigine göz ýetirdiler. Mistakealňyş şahsyýetiň bu hadysasynyň ylmy termini “molekulýar meňzeşlikdir”.

Narkoleptiklerden T-öýjükler dümewiň täsirine düşenlerinde, bu gipokretini öndürýän beýni öýjüklerine hüjüm etmek üçin aldanýarlar.

"Gipokretiniň narkolepsiýa näsaglarynda immun ulgamy tarapyndan ykrar edilen böleginiň 2009-njy ýyldaky H1N1 grippiniň gemagglutinin pandemiýasynyň bir bölegine meňzeýändigini görenimizde, dogry ýoldan gidendigimize umyt bagladyk". Ylmyň terjime lukmançylygy hasabatynyň bilelikde ýazyjysy bolan Stenfordyň immunolog we çaga lukmançylygy professory, doktor Elizelizaweta Mellins.

Narkoleptikler, immunitet bilen baglanyşykly genleriň toplumynda, adam leýkosit antigenleri diýlip atlandyrylýan T-öýjükleriň duşmanlardan dostlaryny nädip tanadýandyklaryny kesgitleýän üýtgeşik mutasiýalary amala aşyrýar. Genetiki kynçylyklar, awtorlaryň pikiriçe, bu awtoimmun bozulmasy üçin narcoleptikleri döredýär.

Gynansagam, bu beýni öýjükleri ýitirilenden soň, narcolepsiýany bejermek mümkinçiligi ýok. Scientistsöne alymlar öz netijeleriniň dümew sebäpli ýüze çykmasa-da, narcolepsiýanyň ösmeginiň öňüni alýan bejeriş usullaryny berip biljekdigine ynanýarlar.

Alymlar gipokretin belogynyň haýsy bölekleriniň T öýjüklerini has agyrlaşdyrýandygyny anykladylar. Indi bu özara täsiriň öňüni alýan we T-öýjükleriň gipokretini duşman hökmünde tanamagynyň öňüni alýan dermanlary döredip bilerler.

Mellins: "Bu gözleg, narcolepsiýa bilen baglanyşykly indiki onýyllygy emele getirer. Derňewçileri neýron ölüminiň immunitet araçylyk mehanizmlerine gönükdirer, netijede beýleki awtoimmun kesellerine, esasanam beýnine ýagtylyk berip biler" -diýdi.

“Pandemrix” sanjymy Europeanewropanyň saglygy goraýyş guramalarynyň arassalanmak üçin zulum edýändigi sebäpli sosial bulaşyklyk döretdi. Prevaaýramagy pes bolsa-da, sanjym edilen çagalaryň 15 000-den diňe birinde narkolepsi ösdi - Angliýanyň maşgalalary agyr maýyplygy subut edip bilseler, 200 000 ABŞ dollaryna barabar hak alyp bilerler. Neşe serişdesi bes edildi, ýöne Pandemrix öndürijisi GlaxoSmithKline şäherçelere goşant goşjakdygy barada entek söz ýok. ABŞ hiç haçan Pandemrix-i tassyklamady we lukmançylyk taýdan gapma-garşylyk döretdi.

Şeýle-de bolsa, Pandemrix-den köp ylmy sapaklar alyndy.

Mellins: "H1N1 wirusy ýa-da Pandemrix sanjymy görnüşinde genetiki taýdan duýgur adamlaryň belli bir daşky gurşawy kesişmegi, bize narcolepsiýanyň molekulýar esaslaryna düşünmäge güýçli ylmy mümkinçilik berdi" -diýdi.

Netijeleriň, 3 000-den birine täsir edýän beýniniň bozulmagy üçin täze bejeriş ýollaryny açjakdygyna ynanýar.

Mellins "Bu hassalardaky neýronlaryň nädip ölýändigi barada oýlanmagyň täze usulyny bermek bilen, bu awtoimmun keselidigini öwrenmedik bolsak, täze bejeriş usullaryny teklip edýär" -diýdi.

Mowzuk arkaly meşhur